Uit het Cuijks Archief: De Cuijkse Blériot-race

Er wordt de laatste tijd veel gesproken over het afschaffen van fossiele brandstoffen. Cuijk was zijn tijd ver vooruit: via de Cuijkse Kolder, een benzineloze race, goedkoop en met een heleboel dolle pret.

Afkomstig uit het Cuijks Canon van het Cuijks Archief. Tekst: Hans Peters en Frans Wulterkens.

Eind jaren vijftig ontstond bij het Cuijkse Zonnebloemcomité een briljant idee om wat geld in het laatje te brengen van de pas opgerichte Zonnebloem- afdeling. Elk jaar werden in Cuijk, tijdens de Vierdaagse, vlaggen van de Nederlandse steden en Europese landen gehesen. De vlaggen gingen van gemeente naar gemeente.

Het Cuijkse Zonnebloemcomité besloot in 1959 de vlaggen op een originele manier van Groesbeek naar Cuijk over te brengen. De opzet was als volgt: haal zo snel mogelijk de vlaggen uit Groesbeek en hijs die op de Oude Toren van Cuijk. Zonder motorische kracht!!! Het begint met een sprintje naar de pont met hoge hoed en jacquet. Eenmaal aan de overkant van de Maas gaat de tocht verder: per fiets op en neer naar Groesbeek. Daar wordt aan iedere deelnemer een vlag uitgereikt. Terug bij de Maas moet een ploeggenoot in zwempak vlag, jacquet en hoge hoed droog over de Maas naar Cuijk brengen. Daarna moet de hindernis van de stadswal nog genomen worden. Het gaat erom wie het eerst de vlag aan de Oude Toren hijst. Uiteraard gekleed in jacquet en hoge hoed.

Met de race wil Cuijk ook herdenken dat 35 jaar daarvoor een vliegtuig zonder benzine over de Maas vloog. Kort na de Eerste wereldoorlog was er in Cuijk een vliegtuigfabriekje: de NAVO van de familie Van der Eijken. Het enige toestel ooit gebouwd, stond na een aantal rondvluchten boven de Mookerhei, geparkeerd aan de Limbugse kant van de Maas. Toen de directeur van de NAVO wegens benzinegebrek een keer met zijn auto aan de overkant van de Maas strandde wegens gebrek aan benzine, gebruikte hij het vliegtuig als tankstation. Het gevolg was een tragikomedie: de Duitse oud- oorlogsvlieger Hans Wende startte de volgende dag het vliegtuig. Het toestel steeg wel op, maar ging vervolgens in een scheervlucht over de Maas en viel op een krib aan de Cuijkse kant in diggelen. Deze benzineloze vliegtocht over de Maas bracht Cuijkenaren op het idee de vlaggenrace ‘De Cuijkse Blériot-race’ te noemen: Louis Blériot vloog op 25 juli 1909 als eerste met een vliegtuig over Het Kanaal, echter wel met voldoende benzine.

De race vond plaats op de vooravond van de Cuijkse Dag van de Vierdaagse. Fanfarecorps Sint Caecilia nam, op een schuit op de Maas, de muzikale omlijsting voor haar rekening.

De Cuijkse Blériotrace werd tegelijk propaganda voor Cuijk. Radio Luxemborg en TV (AVRO en NTS) waren aanwezig, evenals een deel van de dagbladpers. Die waren toch al in Nijmegen voor de Vierdaagse en werden ’s avonds naar Cuijk gelokt voor de in scene gezette stunt. De animo voor de deelname was ontzettend groot. Voetballer Peter Nagtzaam (later conciërge, pardon, hoofdconciërge bij het Merletcollege), was een van de eersten om in te schrijven voor de wedstrijdklasse. Ondanks zijn sportachtergrond won hij de race niet. Die eer ging naar het duo Eltink- Jans uit Vianen die voor de moordende race (rennen, fietsen, zwemmen, klauteren) precies 44 minuten en 22 seconden nodig had. Slechts een paar seconden sneller dan het duo Janssen- Gillink uit Groesbeek. Was de wedstrijdklasse vooral spannend, de Cuijkse kolder kwam pas goed op gang tijdens de toeristenklasse. Hier lag de nadruk op originaliteit: namaakvliegtuigen, burgemeester Janssen in zijn rijtuigie, de geestelijkheid uit Cuijk als ‘ouderwetse pastoorkens’ en zo nog heel wat meer, niet altijd valide, creaties. De pastoorkens wonnen en kregen van de drie aanwezige missen (miss Cuijk, Groesbeek en Mook) klinkende zoenen op de geestelijke wangen. 

Voor een kwartje kon het publiek gokken op de uitslag. Op een formulier moest men de tijd invullen van het snelste koppel. Hiermee waren mooie prijzen te winnen. De Cuijkse industrie, middenstand en particulieren waren heel gul. Zo gul zelfs dat er meer prijzen dan talent bijeengebracht werd. Dat werd vakkundig opgelost met extra prijzen voor de meest strijdlustige deelnemer, het origineelste vervoer, het eerst aankomend Cuijkse team, een pechprijs, etc.

De legendarische 40-minutenbarrière van de echte Blériot-race was niet doorbroken. Toch was, na de finish, het hek van de dam. Tot in de late uurtjes werd er gefeest, en dan moest de vrijdag van de Vierdaagse nog beginnen! 

Een binnen drie dagen georganiseerde wedstrijd, fanatieke deelnemers, veel creativiteit, massaal aanwezig publiek, hilariteit, mooie prijzen, gezelligheid, een vrolijk volksfeest en geweldige promotie van de regio. Een van die zeldzame dagen dat alles klopte: de Cuijkse Blériotrace, de moeder aller tochten.