Ambon Manis, mijn lief Ambon

Als gevolg van politieke problemen in Indonesië vlak na WO II, kwamen de Molukse KNIL- (Koninklijk Nederlandsch- Indisch Leger) militairen, met hun gezinnen naar Nederland. Onder hen waren de ouders van Max Maselaman. Twee weken na aankomst in Nederland werd Max geboren. 

Door Josje Goos

Vlak na de tweede Wereldoorlog voerde Indonesië (Nederlands Indië), na zo’n 350 jaar een kolonie van Nederland te zijn geweest, een strijd om onafhankelijk te worden. In 1951 voeren 12 schepen, met in totaal 12.900 KNIL- militairen, marinemensen en politie met hun gezinnen naar Nederland. Zij werden ondergebracht in een bosrijke omgeving ver buiten de bewoonde wereld,, klein behuisd op een paar vierkante meter in houten barakken, eten uit de gaarkeuken, met prikkeldraad omgeven. Het waren traumatische jaren: een ver vreemd land, ontzettend koud, een vreemde taal, ander voedsel en ver van de achterblijvers. Het ergste was: ontslag uit militaire dienst. Dus: geen loon en ook mocht men niet werken, pas na acht tot 10 jaar. Dat alles veroorzaakte vooral verlies van eigenwaarde. Dit heeft veel kwaad bloed gezet. Men voelde zich bedrogen door de Nederlandse staat. De 1ste generatie heeft daar vreselijk onder geleden. Later werden gezinnen in diverse andere kampen ondergebracht. Tot op de dag van vandaag is het gevoel van wantrouwen gebleven. De 2e generatie had het er moeilijk mee. Men had geen werk, er waren drugs in het spel, dat resulteerde in geweld: treinkapingen in 1975, bezetting van de Indonesische ambassade, gijzeling van basisscholen. Molukkers kregen te maken met uitsluiting en discriminatie. 

Naar Cuijk
Max: “In 1951 kwam ons gezin naar Nederland met ‘De Atlantis’ de tweede boot die de Molukkers naar Nederland bracht. Mijn moeder was toen zwanger van mij. Zij werd recht vanaf het schip met een taxi naar de medische controlepost in Amersfoort gebracht. Twee weken later werd ik geboren als derde kind van het gezin. Wij verbleven toen in Kamp Schattenberg, Westerbork. Ons gezin heeft in diverse kampen gewoond, als laatste in kamp Vilheide in Mill. Er waren veel kinderen. Voor hen was het heerlijk dat ze fijn in de bossen konden spelen. Na een aantal jaren werden de barakken opgeheven, die waren echt niet meer bewoonbaar.

Werk
Cuijk, met zijn industrie, o.a. Adler en Celtona, was niet ver van Mill. Dus toen mijn vader in 1961 weer mocht gaan werken, kon hij gemakkelijk in Cuijk werk vinden. Er werden daar toentertijd veel woningen gebouwd om de werknemers van deze fabrieken en hun gezinnen onderdak te kunnen bieden. Zo is de familie in Cuijk terecht gekomen. Hier te wonen was een weelde ten opzichte van de barakken: een eigen keuken, een badkamer en een trap! Naar schatting is de Molukse gemeenschap nu ongeveer 150 gezinnen groot.
Max: “Wij zijn op een gegeven moment verhuisd naar een woning midden tussen de Nederlanders. Dat was ook beter voor je ontwikkeling, vond mijn vader. Ik werd onderwijzer, eerst in Rozenburg onder Rotterdam, maar na twee jaar vertrok ik weer naar Cuijk, naar Padbroek. Ik werd onderwijzer op de Zevensprong en was dat 35 jaar met grote inzet en veel plezier. Later verhuisde ik naar Cuijk noord en woon nu heel prettig in de Heeswijkse Kampen.

Wij houden van gezelligheid, even bijpraten over van alles en nog wat. Het MFA ‘De Valuwe’ is een prachtige instelling die gelegenheid biedt om elkaar, van welke bevolkingsgroep dan ook, te ontmoeten. 

Molukkers zijn eigenwijs en vrijgevochten. We hebben een hechte familieband. Als er wat aan de hand is staan we als één blok achter elkaar!”

Monument
In 2021 waren de Molukkers 70 jaar in Nederland en 60 jaar in Cuijk. Naar aanleiding daarvan is er opdracht gegeven aan de Molukse kunstenaar Sias Fanoembi om een monument te maken als herinnering aan dit jubileum. Dit monument heeft als titel: ‘HIDUP’, wat ‘LEVEN’ betekent. Burgemeester Hillenaar heeft er mede voor gezorgd dat dit gerealiseerd werd. In 2022 is het geplaatst in de tuin van de paters Oblaten. Bij de onthulling hield Max een voordracht, waarin hij vertelde over de geschiedenis van de komst van de Molukkers in Nederland.

De tekst op het bord is: Ter herinnering aan de Molukse KNIL- militairen, die in 1951 met hun gezinnen in Nederland aankwamen. In het Maleis: Untuk memperingati kedatangan tentara KNIL dari, Maluku bersama keluarga di Belanda pada tahun 1951.

Officiële erkenning
Molukkers hebben er altijd erg onder geleden dat zij zich in Nederland niet gehoord voelden door de overheid. Dat was voor hen uitermate. frustrerend. Onlangs heeft premier Jetten officieel excuses aangeboden aan de Molukse gemeenschap in Nederland. Deze erkenning heeft veel goed gedaan.