‘Bomen zijn belangrijk voor je eigen levensgenot’
AlgemeenLAND VAN CUIJK | Dat groen in de eigen leefomgeving belangrijk is, daar zijn de meeste mensen wel van doordrongen. Het Land van Cuijk heeft op het terrein van vergroenen een extra opgave. Dit is te lezen in het Gemeentelijke Bomenbeleid dat op 6 februari wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Bomenbeleid gaat onder andere over het behoud van een gezond bomenbestand, het niet kappen van bomen tenzij..., over schaduw en verkoeling en over werken aan gezonde lucht. Allemaal belangrijk en grote eensgezindheid over een gezond bomenbeleid. Maar discussie in de raad is er ook, en dan vooral over het wel of niet mogen kappen van bomen die in particuliere tuinen staan. En toch wil wethouder Antoinette Maas burgers verleiden om waardevolle bomen in eigen tuin te beschermen.
Door Annelies Graafsma
Wethouder Maas: “bomen zijn belangrijk voor gewoon je eigen levensgenot, in je eigen tuin, maar denk bijvoorbeeld ook aan een dorpsplein met een mooie lindeboom of aan een straat met bomen die de kern een speciale uitstraling geven. Maar ook economisch zijn er opbrengsten; de waarde van een woning is bijvoorbeeld hoger als er meer groen in de buurt is.”
‘De waarde van een woning is bijvoorbeeld hoger als er meer groen in de buurt is’
Bomen in het Land van Cuijk hebben een tragere groei
Maas is wethouder “duurzaamheid, natuur en mobiliteit”. Op 4 april 2024 is door de gemeenteraad de Natuurvisie Land van Cuijk vastgesteld. Bomen zijn belangrijk voor de natuurbeleving. Daarom is dit onderwerp verder uitgewerkt. Wat blijkt? Bijna 80% van de bomen in het Land van Cuijk heeft een tragere groei dan gemiddeld in Nederland. Dit is twee keer zoveel als landelijk. Mogelijke oorzaken zijn, volgens de gemeente, de schrale zandgrond in het gebied, de vele droge jaren, in mindere mate de natte periodes en mogelijk ook de luchtkwaliteit.
Variatie van het bomenbestand is volgens de wethouder van groot belang. Op plekken waar veel bomen van dezelfde soort bij elkaar staan, is het risico van plagen en ziektes groot. Verspreiding daarvan gaat daar snel. In februari 2023 is de laatste scan (gemeten kroonvolume; red.) gemaakt van het bomenbestand in het Land van Cuijk. 90.000 bomen zijn hierin meegenomen. De gemiddelde leeftijd van de bomen is 42 jaar en 66% van de bomen is jonger dan 60 jaar. Dit komt overeen met het gemiddelde van Nederland. Het bomenbeleid geeft aan dat 65% van ons bomenbestand (van de 90.000 gemeentelijke bomen in de openbare ruimte) bestaat uit tien soorten. De zomereik is hierin oververtegenwoordigd met 43%. Bij het herplanten van bomen gaat de voorkeur van de gemeente dan ook uit naar andere soorten. Maar variatie is niet het enige. Er moeten ook bomen bijkomen. En planten van meer bomen is de afgelopen periode al succesvol aangepakt. Maar in totaal moeten er 90.000 bomen extra komen in vier jaar tijd, de bestuursperiode van de gemeente. Om dit voor elkaar te krijgen betrekt Maas hier allerlei groepen en maatschappelijke organisaties bij. Schoolkinderen planten boompjes, IVN is actief en aan wijk- en dorpsraden wordt gevraagd ideeën aan te leveren en concrete voorstellen te doen.
Variatie is niet het enige. Er moeten ook bomen bijkomen
Gij zult niet kappen
Niet iedere boom is even belangrijk. Bomen worden daarom door de gemeente ingedeeld in ‘bijzonder waardevolle bomen’, ‘beschermwaardige bomen’ en ‘overige bomen’. Om vast te stellen in welke categorie een boom thuishoort, spelen allerhande zaken een rol. Hebben ze een cultuurhistorische waarde? Staan de bomen alleen? En zijn ze bijvoorbeeld onderdeel van een structuur, zoals een samenhangende bomengroep of bomenrij, dan is dat van extra waarde voor de omgeving.
Voor de kap van bijzonder waardevolle en beschermwaardige bomen is een kapvergunning nodig en wordt als voorwaarde voor het kappen door de gemeente een herplantplicht opgelegd. De bomen die ter compensatie worden aangeplant krijgen vanaf het moment van aanplant dezelfde beleidscategorie als de originele boom: beschermwaardig of bijzonder waardevol. Maar wat te doen met eigen bomen in particuliere tuinen. Hier heeft wethouder Maas water bij de wijn moeten doen. De meningen hierover in de raad liggen verdeeld, een verplichting om waardevolle bomen op de lijst te zetten daar wil de raad niet aan. Als oplossing is ervoor gekozen dat op vrijwillige basis bomen kunnen worden aangemeld als bijzonder waardevolle boom. Deze bomen komen dan op de lijst van de gemeente. Eigenaren kunnen vervolgens advies krijgen over de boom en het onderhoud en eigenaren kunnen meeliften op het beheer dat door de gemeente wordt uitgevoerd. Op de bestaande lijst van particuliere bomen staan er nu 6000. Dat moeten er volgens de wethouder meer worden; blijkt het vrijwillige karakter van melding van een particuliere waardevol boom onvoldoende dan komt de wethouder terug bij de gemeenteraadsleden.