'Hier aan tafel voeren mensen op een andere manier gesprekken'
BEERS | Rianne Hillenaar – Cöp is mediator. Al ruim zestien jaar, en inmiddels tien vanuit haar eigen kantoor Eerstmediation, helpt ze partners of collega’s met het beslechten van conflicten. Doel daarbij is niet de relaties lijmen, maar om de mensen zonder problemen door één deur te leiden, mét goede juridische afspraken. Gedurende haar carrière heeft Rianne heel wat dingen voorbij zien komen, maar vrijwel altijd is communicatie, of eigenlijk het gebrek daaraan, de boosdoener.
Met een achtergrond in het juridische én een brede interesse in de psychologie, is mediation precies waar Rianne enthousiast van wordt. Nog steeds weet het vak, en de daar achterliggende theorieën, haar enorm te boeien. Ze haalt meerdere modellen er bij, die stuk voor stuk een fase van het mediation-proces uitleggen. Hoewel allemaal anders, in ieder model draait het om het gesprek met elkaar aangaan.
Onbalans en onschuld
Zo vertelt ze over een relatiepatroon waarin beide partijen in eerste instantie als gelijken gezien worden. Er is balans. Maar, naar verloop van tijd kan het voorkomen dat één van de partijen zich meer als ‘ouder’ gaat gedragen, vaak in de vorm van sterk initiatief nemen. Als tegenreactie neemt de andere partij meer een kindrol op zich, en zich laat leiden. Als dit lang aanhoudt kan er een onbalans ontstaan, dat zich uit in wrevel en irritatie. ‘Waarom moet ik altijd alles doen?’ tegen ‘Het gras wordt voor mijn voeten weggemaaid’. Rianne: “Wat je dan niet moet is denken in ‘schuld’. Je moet je bewust zijn dat iedereen zijn aandeel heeft in zo’n situatie.”
Het niet denken in schuld maakt ook dat er geen gedoe ontstaat met een eventuele derde partij, zoals kinderen. Rianne vertelt dat de band tussen ouders in scheiding, hoewel verstoord, niet verbroken mag worden. “Het moet niet zo zijn dat kinderen daardoor niet meer bij één van de ouders willen zijn. Of dat ze zich moeten verantwoorden waarom ze bij een andere ouder waren. In het belang van de kinderen moeten ouders wel met elkaar door één deur kunnen.” Indien er ‘schuld’ in het spel zou zijn, kan dit leiden tot een loyaliteitsconflict bij de kinderen.
Mediation
Onderling komen partners, maar ook collega’s, vaak moeilijk uit het ontstane patroon. Ze laten elkaar niet uitpraten, zijn meer bezig met hun eigen verdediging dan met het luisteren naar de ander, of zien geen nut hierin. “Maar hier bij mij aan tafel voeren mensen toch op een andere manier gesprekken. Mediation draait om luisteren, niet reageren. Dat maakt dat mensen zich beter gehoord voelen, waardoor het gesprek ook beter op gang blijft.”
Naast die onpartijdigheid draait mediation ook om geheimhouding. Mensen zijn geneigd om meningen of gevoelens in de doofpot te stoppen, uit angst dat ze het terug op het bord krijgen. “Dat is hier niet, en daardoor kan je veel beter tot de kern van het conflict komen.”
Rianne benadrukt dat mediation geen relatietherapie is. Het kan helpen om een band weer te verbeteren, maar vaker is het doel om de situatie te normaliseren en een goede manier te vinden alle betrokken partijen er zonder nadeel uit te laten komen. De gemaakte afspraken worden door Rianne schriftelijk vastgelegd. Daarbij moet er rekening worden gehouden met elkaars verwerkingsproces.
Gemeengoed
In al die jaren als mediator heeft Rianne gemerkt dat hoewel het beter zou zijn als mensen effectiever zouden communiceren, dit niet gaat gebeuren. "Dat was toen ik begon wel een soort van mediation-droom. Maar inmiddels heb ik wel geleerd dat mensen van nature toch altijd zullen handelen uit een vorm van eigenbelang, oftewel zelfbescherming. Het soort conflicten waar ik mee werk zal dus altijd blijven bestaan. Maar gelukkig heb ik in die afgelopen jaren ook gezien dat mediation veel meer gemeengoed is geworden, en dat is natuurlijk beter voor alle partijen.”