‘Waarom toegankelijkheid geen uitstel verdraagt’

Als Toegankelijk Land van Cuijk werken wij elke dag aan een gemeente waar iedereen mee kan doen. Niet op papier, maar in het dagelijks leven. De afgelopen weken liet duidelijk zien waarom dat zo belangrijk is. Als het glad wordt, koud is of het weer tegenzit, merk je meteen wat toegankelijkheid betekent. Dan zie je wie nog naar buiten kan en wie thuis vast komt te zitten. Deze winter liet zien dat toegankelijkheid geen extraatje is, maar nodig om te kunnen leven, bewegen en meedoen.

Want terwijl sneeuw en ijs het straatbeeld bepaalden, werd pijnlijk duidelijk wat het betekent als toegankelijkheid ontbreekt. Voor veel mensen met een beperking en voor ouderen hield het leven op bij de voordeur. Het openbaar vervoer viel uit of was nauwelijks bruikbaar. Scholen, sporthallen, winkels en ontmoetingsplekken sloten tijdelijk. De bezorging van boodschappen werd stopgezet, kranten niet bezorgt en activiteiten werden afgelast.

Restaurants boden kortingen aan voor wie de kou en sneeuw toch wilde trotseren. Goedbedoeld, maar veelzeggend: niet iedereen hééft die keuze. Wie afhankelijk is van een rolstoel, rollator of begeleiding kan niet zomaar even naar buiten.

Voetpaden verdwenen onder sneeuw en ijs. Wie toch moest gaan, liep noodgedwongen op de rijbaan, tussen het verkeer. Op veel plekken viel het sociale leven stil. Omdat alternatieven ontbraken.

Tegelijkertijd draaide een ander deel van de samenleving juist overuren. Terwijl een deel van de inwoners vastzat, hielden anderen het land gaande. Zorgmedewerkers zorgden ervoor dat ziekenhuizen, instellingen en de thuiszorg niet alleen bereikbaar bleven, maar ook daadwerkelijk zorg konden blijven leveren.

Wegwerkers probeerden dag en nacht wegen en spoorlijnen open te houden. Politie en brandweer rukten uit bij ingestorte daken en ongevallen. Ambulancediensten bleven onder moeilijke omstandigheden levensreddende zorg verlenen. Meldkamers draaiden continu om hulpvragen te coördineren.

Monteurs herstelden storingen aan elektriciteit en verwarming. Maar zoals in de coronatijd is er waarschijnlijk ook nu vooral sprake van “tijdelijke helden”, die we alweer vergeten zijn zodra de sneeuw is gesmolten.

Precies in deze situatie wordt duidelijk wat toegankelijkheid betekent. Niet als beleidsdoel of sympathiek extraatje, maar als dagelijkse realiteit. Op het moment dat je vastloopt en niet meer kunt doen wat voor anderen vanzelfsprekend is. En dat is wat mensen met een beperking dagelijks ervaren.

Voor mensen met een beperking is dit geen uitzonderlijke situatie, maar vaak de dagelijkse praktijk. Zij worden onevenredig hard geraakt, juist omdat zij meer afhankelijk zijn van hoe wij onze samenleving inrichten.

Dat betekent dat de gemeente moet doen wat nodig is en toegankelijkheid als uitgangspunt moet nemen: niet als sluitstuk, maar als begin.

Guus Fonteijn Secretaris ad interim