Unieke archeologische opgraving onder water; Romeins verleden in de Maas bij Cuijk opnieuw onderzocht

CUIJK | Op 17 september is in de Maas bij Cuijk een bijzonder archeologisch onderzoek gestart naar resten van een Romeinse loskade. Deze onderwateropgraving is via een livestream te volgen. Vanaf de Maaskade in Cuijk zullen boten met duikers op de rivier zichtbaar zijn die materiaal uit de Maas omhoog halen. De opgraving vindt plaats bij de inham in de kade. Hier staan onder water nog meerdere houten palen in de bodem met daartussen vondsten uit de Romeinse tijd. De palen maken onderdeel uit van een beschermd archeologisch Rijksmonument, gebied 6000. Het doel is om de archeologische resten in kaart te brengen en ze daarna uit het water te verwijderen. Zo blijven de bijzondere vondsten toch bewaard. 

Het gaat om een vermoedelijke loskade of aanlegsteiger uit de laat-Romeinse tijd. Dergelijke kade- of havenwerken zijn in Nederland zeer zeldzaam. Het complex dat hier in Cuijk voor de kade ligt is zelfs uniek voor Nederland. 

Waarom nu?
De directe aanleiding voor de opgraving is het gegeven dat de resten onderwater niet meer behouden kunnen worden. De stroming van het water als gevolg van de scheepsvaart en plotselinge waterspiegelstijgingen hebben de afgelopen jaren voor veel schade gezorgd aan de Romeinse resten. Om die reden hebben de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de gemeente Land van Cuijk de handen ineen geslagen om gezamenlijk ervoor te zorgen dat deze bijzondere vindplaats niet verloren gaat.

Daarom wordt de loskade nu zorgvuldig opgegraven. Na afloop van het onderzoek worden de vondsten buiten de rivier bewaard, zodat ze beschermd blijven tegen verdere afbraak. Een bijkomend voordeel is dat de gemeente de kade daarna zonder belemmeringen kan doortrekken en gebruiken. 

Voortbouwend op eerder onderzoek 
Het huidige onderzoek bouwt voort op een eerder inventariserend veldonderzoek (IVO) dat de RCE in 2013 uitvoerde. Tijdens dat onderzoek zijn verschillende onderwatertechnieken getest, een primeur in Nederland voor dit soort onderzoek in een ondiepe rivier.

Praktische uitvoering 
De opgraving vindt plaats in de maanden september en oktober en wordt uitgevoerd door het archeologisch bureau Vestigia. Het onderzoek begint met het verwijderen van de afdekkende lagen. De kade wordt ingericht als onderzoeksbasis. Deze wordt maximaal zeven weken gebruikt voor het veldwerk. Na afloop van deze werkzaamheden volgt een periode van ongeveer twee jaar waarin de resultaten worden geanalyseerd en gepubliceerd.

Publiek zichtbaar en beleefbaar
Voorbijgangers, bewoners en geïnteresseerden worden uitgebreid meegenomen in dit unieke onderzoek. Er worden onder andere live beelden van het duikonderzoek gedeeld en er komen informatiemomenten op de kade. Deze livestream is te volgen via www.romeinenonderwater.nl en is actief als de duikers aan het werk zijn. Dit is op weekdagen, van half elf tot drie uur. Met dit onderzoek worden niet alleen praktische keuzes over de kade-inrichting onderbouwd, maar komt ook een bijzonder hoofdstuk uit het Romeinse verleden van Cuijk letterlijk boven water.