De kool en de geit en een failliet beleid

Wethouder Mark Janssen van Gaal verwoordt zijn beleid goed in het stuk in de Maasdriehoek van 24 juni 2025. “Meer natuur en toch perspectief voor de boeren”. Vooropgesteld: we hebben goed en intensief contact met de partners in het werkveld van natuur en milieu. Er is sprake van een goed samen”spel”. Maar de Milieuvereniging Land van Cuijk gaat het sinds haar oprichting in 1980 om de knikkers en niet alleen om het spel. En “aardig gevonden worden” is niet onze doelstelling. 

Volgens het Planbureau van de Leefomgeving (PBL) is er jaarlijks tenminste 46 miljard euro schade door milieuverontreiniging in Nederland [1]. De landbouw is voor 27 % verantwoordelijk, waarvan twee-derde door veeteelt. De problemen zijn al lang bekend. Minister Veldkamp (KVP voorloper van het CDA) stelde in 1970 dat “de mest wordt niet meer over het land, maar over het volk uitgestort” [2] . We zijn dus 55 jaar verder. 

Mark Janssen stelt – terecht - dat de landbouw in evenwicht moet komen met ons bodem- en watersysteem. Tevens zegt hij dat een krimp van de veehouderij hoger dan 30% ongewenst is. Het eerste is waar, het tweede is politiek. Onze veehouderij draait voor het overgrote deel op de export. Er wordt altijd gesteld dat onze landbouw een mooi product maakt met zo weinig mogelijk middelen (onder andere gewasbeschermingsmiddelen). Dat mag waar zijn voor het geëxporteerde product zelf, maar dat klopt niet voor de hectares hier in het Land van Cuijk. Daar blijft de verontreiniging achter. Nederland staat bovenaan in de top 10 in Europa [3][4] qua gewasbeschermingsmiddelen per hectare en wij als Milieuvereniging in het Land van Cuijk gaan voor die schone hectares. Dat zijn onze knikkers. 

Bij dit alles gaat het erom: wie zit in de ruimte van de ander? In bodem, water, lucht en de portemonnee van de ander. Immers het liberale principe is: maximale vrijheid van het individu, zonder de vrijheid van de ander aan te tasten. Denk daarbij aan miljardenschade hiervoor vermeld. 

Als volgens onze wethouder de landbouw in evenwicht moet komen met ons bodem- en watersysteem, gaat het erom dat je de dieren die je houdt, kunt voeden met de beschikbare grond. Hierbij een makkelijke - grove - rekensom: twee koeien per hectare OF twintig varkens per hectare OF 200 kippen per hectare. Ik daag Mark Janssen onze wethouder uit om op basis hiervan met een berekening te komen hoe groot volgens een echte kringloop (geen politiek loopje) de krimp van onze veestapel zou moeten zijn. Ben benieuwd. 

Tot nu toe hebben we ruim een halve eeuw de kool en de geit proberen te sparen met als resultaat dat bodem, water en lucht verontreinigd zijn. En de rechters de politiek en bestuurders laten dwingen zich aan haar eigen regels te houden. Dit moet toch anders kunnen. Laten we het daar bij de komende gemeenteraadsverkiezingen in 2026 eens over nadenken. 

Geert Verstegen, Milieuvereniging Land van Cuijk

[1] Actualisering monetaire milieuschade | Planbureau voor de Leefomgeving

[2] Dertig jaar mestbeleid | Planbureau voor de Leefomgeving

[3] TROUW | BRON: FAOSTAT, 2022

[4] Hoe staat het met de voortgang van de Kaderrichtlijn Water (KRW) in Nederland? - Europa decentraal