Het museum en de bodemschatten van Cuijk

Je staat verbaasd hoeveel bijzondere schatten uit de Romeinse tijd er tijdens werkzaamheden in het centrum van Cuijk zijn gevonden en, naar men aanneemt, er nog steeds in verborgen zijn. De stichting ‘Ceuclum’ heeft als doel de geschiedenis van Cuijk van de vroegste geschiedenis tot heden voor het brede publiek te presenteren. Het omvat het Museum Ceuclum in de Oude Toren, de Werkgroep Archeologie en het Toeristisch InformatiePunt (TIP). Het Archeologisch Centrum (ACC), Maasstraat 17, biedt ruimte aan de Werkgroep Archeologie, aan de TIP en aan exposities. Zij zorgen er allen voor dat het rijke verleden van Cuijk blootgelegd, bewaard en tentoongesteld wordt. 

Door Liesbeth Diemel en Josje Goos 

We zitten in de werkruimte van de Werkgroep Archeologie met Cocky van de Burgt en Tinie van den Heuvel. Cocky: “Ik ben afgestudeerd biologe met als bijvak geologie en paleontologie. Tien jaar geleden zocht ik een vrijwilligersbaan en kwam bij de archeologie van het museum uit. Alle stukjes die hier liggen hebben een verhaal en het is leuk daar iets meer van te weten. Ik begon als baliemedewerker en ben nu lid van het bestuur.” Tinie: “Jenny Berendes, die de bezittingen van de vereniging registreert, heeft mij na mijn pensionering geronseld met de vraag of de Werkgroep Archeologie iets voor mij zou zijn. Mijn belangstelling ging al uit naar geschiedenis en archeologie. Ik ben inmiddels voorzitter van het stichtingsbestuur en verzorg samen met een collega o.a. een cursus archeologie van zes avonden. Er is veel belangstelling voor, men is zeer nieuwsgierig naar ‘Wat de Romeinen hier kwamen doen.’ Tinie was ITer in de informatietechnologie en heeft veel ervaring met het geven van presentaties. Hij kan levendig en uitgebreid vertellen over alles wat met archeologie te maken heeft. 

De Romeinen
Vanaf ongeveer 40 na Chr. zijn de Romeinen hier zo’n 400 jaar gebleven. De strategische ligging op een rivierduin maakte dat zij zich in Cuijk vestigden. Wat nu de Grotestraat is, was ooit de oude Romeinse weg, die liep van Nijmegen naar Maastricht. In Sint Agatha herinnert de Heerstraat nog aan de Romeinse tijd: heer betekent leger.

De doorwaadbare oversteekplaats bij Katwijk raakte meer en meer in onbruik omdat de bedding steeds dieper uitsleet als gevolg van de toegenomen stroomsnelheid van het water. Een van de oorzaken is dat de Romeinen zoveel hout kapten op de hellingen van de Ardennen dat bij hevige regen het water direct de Maas in stroomde en stroomafwaarts problemen veroorzaakte. Bovendien wilde het Romeinse leger de verdediging vanuit verder van de grens gelegen plaatsen organiseren. Cuijk lag daarvoor op een gunstige plaats zodat werd besloten om daar een brug te bouwen. Aan één kant van de brug kwam een fort, ongeveer waar nu het ACC staat.

Opgravingen
Bij opgravingen op het oude Nutriciaterrein hebben leden van de Werkgroep Archeologie meegeholpen. Er zijn daarbij heel wat mooie archeologische voorwerpen tevoorschijn gekomen!

Cocky heeft in 2017 een prachtige vondst gedaan in de grond uit de Grotestraat, toen daar het riool vervangen werd. Het stukje glas (zie foto) is een scherf van een zeer bijzondere ribkom, gemaakt in Rome in 40 na Chr. Dik glas met een decoratie van blauw en wit millefiori (duizend bloemen). Waarschijnlijk heeft een hoge officier de ribkom uit Rome meegebracht. ‘Tussen Kunst & Kitsch’ schatte de scherf op € 1000. In 1953 is in Slowakije eenzelfde nog onbeschadigde schaal gevonden, waarde € 300.000. 

Museum Ceuclum in de Oude Toren belicht de geschiedenis van Cuijk aan de hand van vondsten, documenten, foto’s en tekeningen. In het ACC zijn wisselende exposities en presentaties en worden recente vondsten getoond, momenteel over de al eerder genoemde weg door het Land van Cuijk. 

Museum Ceuclum en ACC trekken veel bekijks: inwoners van Cuijk e.o., schoolklassen, familie-uitjes, (boot)toeristen. Ook de moeite van een bezoek waard: de Romeinse tuin achter het ACC, en naast de Oude Toren: het Kerkhofpark, de Beeldentuin en de Heemtuin met het Pakhuis, dat in het weekend vaak kunst tentoonstelt. Om het verhaal compleet te maken: in september begint naast de kerk, waar destijds ook een tempel stond, de bouw van een Romeins tempeltje. 

Het museum draait volledig op de 30 à 40 vrijwilligers, divers van achtergrond: overheid, bouwkundige, reisleider. In de Oude Toren staan er altijd twee voor nadere informatie en hulp. Vrijwilligers zijn er nooit genoeg. Cocky: “Word vrijwilliger bij het museum, dan hoor en leer je echt veel over de geschiedenis van Cuijk.” Meer informatie: 06-23713875 of in het museum.

Openingstijden museum: 
Mei t/m oktober: di t/m zo 13.00 tot 16.30 uur,
November t/m april: wo, zat en zo 13.30 - 16.00 uur.
Info@museumceuclum.nl / www.museumceuclum.nl